آموزش پرانایاما – قسمت هفتم: پرانایاما به روایت متون کهن یوگا

در هفتمین قسمت آموزش پرانایاما به سراغ متون کهن یوگا می رویم تا ریشه این حوزه جذاب یوگا را در تاریخچه کهن آن جستجو کنیم و به اهمیت بیشتر آن در زندگی مادی و معنوی خود پی ببریم.

دریافت کد جذب شخصی، کد جذب ثروت، کد جذب عشق و کد جذب هر خواسته

پرانایاما به روایت گیتا

از اولین متون کهن یوگا که به پرانایاما پرداخته است، متون مربوط به گیتا می باشد. ابتدا با گیتا آشنا می شویم و سپس به بررسی متونی می پردازیم که در آن به Pranayama اشاره کرده است.

در نزد هندوان چند رزم نامه باستانی کهن وجود دارد که از ذخایر ادبی و آثار پرقیمت نژاد آریان است، یکی از آن جمله، رزم نامه مهابهارتا است که به سانسکریت به معنای هند بزرگ است و داستان جنگی طولانی مابین شاهزادگان اعصار قبل از تاریخ است که در آن سرزمین به وقوع پیوسته.

در ذیل آن کتاب بزرگ قسمت کوچکی وجود دارد به نام بهاگوادگیتا یعنی “نغمه الهی” که این رساله نزد هندوان با همه حجم صغير، منزلتی عظیم دارد و شامل مطالب فلسفی و عرفانی است و در سیر فلسفی و عرفانی جامعه هندو اثری بزرگ داشته است.

سراسر کتاب گیتا، شامل تعلیمات استادی به نام کریشنا به شاگرد خود ارجونا است. کریشنا ( Krishna) یعنی تجسم عشق الهی به ارجونا (Arjuna) که نمودی از بشریت است، آموزهای کهن را می آموزد. کریشنا تأکید می کند که برای پدید آوردن سازگاری و کامیابی در زندگی روزمره به یوگا نیاز است.

او آن را به مهارت در کار وصف می کند و آن را به شکل یک روش عملی که مناسب تمام مردم است، عرضه می دارد و این راه میانه از یک سو از زیاده روی های ریاضت کشی و از سوی دیگر از نفس پرستی می پرهیزد.

متون گیتا در مورد پرانایاما

برخی پرانا (نفس فرورونده) را در آپانا (نفس بیرون رونده)، و آپانا را در پرانا قربانی کرده و مسیر عبور پرانا و آپانا را مسدود می کنند، که تمامی این اعمال در پرانایاما صورت می پذیرد.

پرانایاما قربانی (باجنا) گرانبهایی است.

برخی به نوعی از پرانایاما به نام پوراکا (پرشونده) و برخی به رچاکا (خالی شونده) و بعضی نیز به تمرینات مشهور کمباکا، که با بستن مسیر خروجی هوا از پره های بینی و دهان صورت می گیرد، مبادرت می نمایند.

پرانایاما به روایت شری شانکاراچاریا

یکی دیگر از متون کهن معروف که در مورد پرانایاما صحبت کرده، روایت های شری شانکاراچاریا است. ابتدا با شری شانکاراچاریا آشنا می شویم و بعد متون مرتبط با ذکر می کنیم.

شری شانکاراچاریا از زمره بزرگترین فلاسفه و حکمای هندی که در حدود 788 پیش از میلاد می زیسته است و زمان تولد او محل اختلاف است. تولد و سرگذشت زندگی او در هاله ای از اسطوره و کرامات عجیب فرو رفته است.

شانکارا به معنای برقرار کنند، صلح و آرامش” و یکی از هزاران اسامی شیوا است. گفته می شود که او تجلی شیوا بر روی زمین است و هدیه ای بوده که شیوا در اجابت دعاهای پدر شانکارا مبنی بر داشتن یک فرزند به او اعطاء نموده است.

او در سن دوازده سالگی بر تمام متون مقدس اشراف کامل داشت و آنها را تعلیم میداد و در سن شانزده سالگی تفسیری بر براهماسوترا نوشت. شانكاراچاریا علمدار فلسفه یکتاپرستی و وحدانیت (Non-Dualism = Advaita) است و سفرهای بی شماری در سرتاسر هندوستان انجام داد و این فلسفه را اشاعه داده و با مخالفان به ویژه ثنويون به بحث و جدل پرداخت و همگی را مغلوب ساخت.

خواندن
آشنایی با الهه ایندرا – قسمت اول: زندگی، تولد، جنگ با وریترا و القاب ایندرا

او چهار مرکز دینی (Matha) در چهار سوی هندوستان برپا نمود که هنوز هم پابرجاست. تفاسیر و اثرات بزرگی از شانكاراچاریا به جای مانده که معروفترین آنها تفاسیر براهماسوترا، گیتا و تفسیری بر تفسیر و یاسا بر یوگاسوترا و نیز اشعار نغز و حکیمانه ای که از معروفترین آنها باجاگویندام (Bhaja Govindam) است که القاء کننده روحيه تسلیم و سرسپردگی در قلوب رهروان است.

متون شری شانکاراچاریا در مورد پرانایاما

پرانایاما عبارت است از کنترل تمامی نیروهای حیتی با عنایت به این امر که، بدون حضور برهمن عدم و نیستی بر تمام پدیده ها مستولی می گردد.

نفس بیرون رونده مبین نفي تعلقات دنیوی و نفس فرورونده بیانگر اندیشه “من برهمن هستم” می باشد. و ثبات چنین اندیشهای مبتنی بر حبس نفس است.

پرانایاماي مرد دانا، زمانی است که او بینی خود را فقط بر کشف مجهولات و ناشناخته ها می فشارد.

پرانایاما به روایت یوگی بوسوندا

یکی دیگر از افراد معروفی که در مورد پرانایاما سخن گفته، یوگی بوسوندا است. بوسوندا حکیم و مرتاضی بود که در خلوت و تنهایی در کوتیری که بر تارک کوهی ساخته بود زندگی می کرد.

بوسوندا به شری واسیشتا می گوید:

“در نیلوفر آبی خنک قلب، در درون این عمارت گوشتی مرکب از پنج عنصر هستی، دو وایوی آپانا و پرانا به هم آمیخته اند.”

کسانی که بدون کوچکترین سعی و تلاشی و به آرامی گام برمی دارند، مسیر این دو وایو در قلبشان (آکاشا) به نیروهای خورشیدی و ماه تبدیل می شود و این دو وایو در آکاشا سیر کرده و در عین حال که زندگی بخش هستند، اقامتگاه “جسمانی” خود را نیز حفظ می کنند.

این وایوها، به بالا و پایین حرکت می کنند و در جایگاه های مختلفی قرار می گیرند. آنها در حالت های بیداری، رویا و خواب عمیق دارای طبیعت یکسانی بوده و آنها را دربر می گیرند.

من در مسیر این دو وایو حرکت میکنم و تمام واساناهای خود را از حالت بیداری تا خواب عمیق معدوم می کنم. اگر یک رشته ساقه نیلوفر را به هزاران بار تقسیم کنید، وایوها حتی از آن رشته های بسیار باریک نیز، لطیف تر و ظریف تر هستند. به بیان دیگر، برای من بسیار مشکل است که درباره طبیعت وایوها و ارتعاشات آنها صحبت کنم.

پرانا دارای نوساناتی رو به بالاست که هم به سمت خارج و هم به سمت داخل می باشد، در حالی که آپانا دارای همین خصوصیات می باشد.

اگر این مطلب را دوست داشتید، با امتیاز دادن به آن از ما حمایت کنید.
[کل: میانگین: ]